Miejsce, w kt贸rym znajduje si臋 opactwo Tre Fontane, dawniej znane jako “Acque Salvie” (殴r贸d艂a Salijskie), to ma艂a dolina na staro偶ytnej trasie Via Laurentina. Od wiek贸w by艂o to jedno z najwa偶niejszych miejsc dla chrze艣cijan, poniewa偶 wed艂ug najdawniejszej tradycji 29 czerwca 67 r. n.e. zosta艂 tu 艣ci臋ty 艣w. Pawe艂. Ju偶 od VI wieku zamieszkiwali tu mnisi, pragn膮cy dawa膰 艣wiadectwo mi艂o艣ci do Boga w Jezusie Chrystusie, dla kt贸rej 偶y艂 i odda艂 swe 偶ycie Aposto艂 Narod贸w.

1 鈥 Wchodz膮cych w uliczk臋 Via Acque Salvie witaj膮 cisza, spok贸j i kapliczka z figur膮 艣w. Benedykta. U jej podstawy znajduje si臋 napis w j臋zyku 艂aci艅skim, informuj膮cy, 偶e jest to miejsce modlitwy: “S艂uchaj, synu: b膮d藕 pos艂uszny bez opiesza艂o艣ci. M贸dl si臋 i pracuj. Tutaj spieszy ten, kto pragnie ujrze膰 otwarte niebiosa, a uci膮偶liwo艣ci drogi nie odstraszaj膮 go od 艣wi臋tego celu. Osi膮gni臋cie go jest okupione zawsze wielkim wysi艂kiem. Do 偶ycia szcz臋艣liwego prowadzi w膮ska droga”.

4 鈥 艁uk Karola Wielkiego

Dost臋p do opactwa Tre Fontane prowadzi przez tak zwany 艁uk Karola Wielkiego – zbudowany prawdopodobnie w XIII wieku, za pontyfikatu Honoriusza III, kiedy spe艂nia艂 funkcje obronne. Budowla nazywana jest imieniem Karola Wielkiego, poniewa偶 wewn臋trzne 艣ciany – pomi臋dzy pierwszym a drugim 艂ukiem – zosta艂y pokryte freskami (obecnie prawie ca艂kowicie zanik艂ymi) przedstawiaj膮cymi histori臋 pomocy udzielonej temu w艂adcy przez opactwo. Klasztor mianowicie po偶yczy艂 relikwie 艣w. Anastazego papie偶owi Leonowi III, a ten z kolei podarowa艂 je Karolowi Wielkiemu, kt贸ry przypisa艂 podb贸j Ansedonii cudownemu wstawiennictwu 艣wi臋tego. W zamian, papie偶 i cesarz w 805 r. podarowali klasztorowi kilka posiad艂o艣ci w Maremma i na Archipelagu Toska艅skim.

8 鈥 Ko艣ci贸艂 艣wi臋tych Wincentego i Anastazego聽 Ko艣ci贸艂 opactwa, po艣wi臋cony Naj艣wi臋tszej Maryi Pannie oraz 艣wi臋tym Wincentemu i Anastazemu, zosta艂 zbudowany na pozosta艂o艣ciach wcze艣niejszego grecko-ormia艅skiego klasztoru za艂o偶onego w pierwszej po艂owie VII wieku przez mnich贸w z Cylicji, ojczyzny 艣wi臋tego Paw艂a. Cesarz Herakliusz powierzy艂 greckim zakonnikom opiek臋 nad relikwiami 艣w. Anastazego, perskiego mnicha, kt贸ry poni贸s艂 艣mier膰 m臋cze艅sk膮 w 624 roku. W 1370 r. ko艣ci贸艂 zosta艂 wzbogacony o relikwie 艣w. Wincentego z Saragossy. Opactwo cysters贸w w obecnym kszta艂cie budowane by艂o przez kilkadziesiat lat, pocz膮wszy od 1140 roku, a konsekrowane w 1221 roku przez papie偶a Honoriusza III. Wn臋trze jest bardzo proste i zgodne z kryteriami architektury cysterskiej, kt贸ra k艂ad艂a nacisk na prostot臋 budynk贸w, rze藕b i obraz贸w. Freski przedstawiaj膮ce dwunastu aposto艂贸w na kolumnach nawy zosta艂y dodane znacznie p贸藕niej, w XVI wieku. S膮 one dzie艂em anonimowego artysty, wykonane w stylu podobnym do Rafaela. W kaplicy w lewym transepcie znajduj膮 si臋 relikwie 艣wi臋tego Wincentego, 艣wi臋tego Anastazego i 艣wi臋tego Zenona. W XIX wieku ko艣ci贸艂 przeszed艂 z r膮k cysters贸w do franciszkan贸w, a nast臋pnie, w 1868 roku, do trapist贸w.

9 鈥 Ko艣ci贸艂 Naj艣wi臋tszej Marii Panny Scala Coeli Jest to najmniejszy z trzech ko艣cio艂贸w w kompleksie Tre Fontane. Pierwotny budynek zosta艂 zbudowany ku czci 艣w. Zenona i 10 203 chrze艣cija艅skich legionist贸w, kt贸rzy ponie艣li tu 艣mier膰 m臋cze艅sk膮.

W tym miejscu w 1138 r. 艣w. Bernard, odprawiaj膮c msz臋 za zmar艂ych w obecno艣ci papie偶a Innocentego II, mia艂 wizj臋: w ekstazie ujrza艂 schody, po kt贸rych anio艂owie wst臋puj膮cy i zst臋puj膮cy prowadzili dusze uwolnione z czy艣膰ca do nieba.

Od tego wydarzenia wywodzi si臋 nadana ko艣cio艂owi nazwa: “Scala C艙li” (Schody do Nieba). Obecny ko艣ci贸艂 zosta艂 zbudowany na miejscu istniej膮cego, aby uczci膰 rok jubileuszowy 1600. Ma plan o艣miok膮ta zwie艅czonego kopu艂膮. Wewn膮trz znajduj膮 si臋 trzy absydy z o艂tarzami. Absyda po prawej stronie po艣wi臋cona jest 艣wi臋temu Zenonowi i rzymskim 偶o艂nierzom-m臋czennikom; 艣rodkowa, naprzeciwko wej艣cia do ko艣cio艂a, Naj艣wi臋tszej Maryi Pannie. W lewej znajduje si臋 o艂tarz 艣w. Bernarda, kt贸ry przedstawia scen臋 wizji 艣wi臋tego. Schody po prawej stronie prowadz膮 do krypty, w kt贸rej znajduje si臋 XVI-wieczny o艂tarz po艣wi臋cony 艣wi臋temu Zenonowi i jego towarzyszom. Ma艂e okienko po prawej stronie pozwala zajrze膰 do miejsca, w kt贸rym wed艂ug tradycji wi臋ziony by艂 艣w. Pawe艂 przed sw膮 egzekucj膮.

11 鈥 Ko艣ci贸艂 M臋cze艅stwa 艢wi臋tego Paw艂a

Id膮c kr贸tk膮 alej膮 wysadzan膮 drzewami, kt贸ra na ostatnim odcinku zachowa艂a kamienny fragment oryginalnej rzymskiej drogi, dociera si臋 do ko艣cio艂a M臋cze艅stwa 艢wi臋tego Paw艂a. Jest to najwa偶niejszy punkt kompleksu, stanowi膮cy cel dla niezliczonych pielgrzym贸w, kt贸rzy przybywaj膮 do Acque Salvie od dw贸ch tysi臋cy lat, aby modli膰 si臋 w miejscu, w kt贸rym aposto艂 odda艂 偶ycie za Chrystusa. Ko艣ci贸艂 zosta艂 zbudowany w 1599 roku przez Giacomo della Porta, na zlecenie kardyna艂a Pietro Aldobrandiniego, aby zast膮pi膰 wcze艣niejszy 艣redniowieczny budynek. Stoi w miejscu, zwanym wcze艣niej ad aquas salvias, gdzie wed艂ug tradycji 艣w. Pawe艂 poni贸s艂 m臋cze艅sk膮 艣mier膰 przez 艣ci臋cie g艂owy. Legenda g艂osi, 偶e odci臋ta g艂owa aposto艂a trzykrotnie odbi艂a si臋 od ziemi, powoduj膮c wytry艣ni臋cie 藕r贸d艂a wody przy ka偶dym odbiciu; st膮d nazwa Trzy 藕r贸d艂a (lub Trzy fontanny). Nad portalem wej艣ciowym do ko艣cio艂a znajduje si臋 marmurowa tablica z napisem w j臋zyku 艂aci艅skim: “S. Pauli apostoli martyrii locus ubi tres fontes mirabiliter eruperunt” (“Miejsce m臋cze艅stwa 艣w. Paw艂a Aposto艂a, gdzie w cudowny spos贸b wytrysn臋艂y trzy 藕r贸d艂a”). Nad szczytem fasady znajduj膮 si臋 dwa pos膮gi po艣wi臋cone 艣wi臋tym Piotrowi i Paw艂owi. Do wn臋trza wchodzi si臋 przez niewielki przedsionek, gdzie na posadzce widoczna jest wczesno艣redniowieczna mozaika.

Zwiedzanie ko艣cio艂a rozpoczyna si臋 po prawej stronie, przy o艂tarzu 艣w. Paw艂a, w miejscu, gdzie prawdopodobnie Aposto艂 zosta艂 stracony. Nad o艂tarzem znajduje si臋 obraz “艢ci臋cie 艣w. Paw艂a”, wykonany przez Bartolomeo Passerottiego w 1604 roku. Po lewej stronie marmurowa kolumna (otoczona 偶elazn膮 krat膮) wskazuje miejsce m臋cze艅stwa. Zgodnie z tradycj膮 艣w. Pawe艂 by艂 do niej przywi膮zany przed 艣ci臋ciem. Trzy 藕r贸d艂a s膮 usytuowane w r贸wnych odleg艂o艣ciach od siebie, ale na r贸偶nych poziomach; na ka偶dym z nich, w marmurowej niszy, znajduje si臋 wykonany z br膮zu wizerunek g艂owy 艣wi臋tego. Nad 藕r贸d艂ami umieszczone s膮 tabernakula otoczone kolumnami z czarnego marmuru. Woda w 藕r贸d艂ach zosta艂a zamkni臋ta w 1950 roku. Papie偶 Pius XI podarowa艂 ko艣cio艂owi rzymsk膮 mozaik臋 z II wieku przedstawiaj膮c膮 cztery pory roku; zosta艂a ona zainstalowana na pod艂odze nawy g艂贸wnej. Widniej膮 na niej 艂aci艅skie napisy: VER (wiosna), AESTAS (lato), AUTUMNUS (jesie艅) i HIEMS (zima). Po lewej stronie, przy o艂tarzu po艣wi臋conym 艣w. Piotrowi, znajduje si臋 kopia “Ukrzy偶owania 艣w. Piotra” Guido Reniego, uko艅czona w 1605 roku, podobna do stylu Caravaggia.

To 艣wi臋te miejsce, cel licznych pielgrzymek, na kt贸rym zosta艂a przelana krew tysi臋cy m臋czennik贸w i gdzie modlitwy mnich贸w na przestrzeni wiek贸w or臋dowa艂y za wszystkimi chrze艣cijanami, zach臋ca nas do postawienia sobie pytania o cel i sens naszego 偶ycia. Wiele pokole艅 wyznawc贸w Chrystusa odda艂o swoje 偶ycie, aby przekaza膰 nam wiar臋. Niech ich modlitwa nas wspomaga, aby艣my otwierali swoje oczy i serca na 艂ask臋 Boga i powierzali nasze 偶ycie, nasze rodziny i wszystkie problemy 艣wiata Jego mi艂osiernej mi艂o艣ci.